اومانیسم

بعد مدتها یه کتاب نیمچه فلسفی چسبید! اومانیسم متن ساده و روونی داره که بیشتر می خواد معانی مختلفی که اومانیسم در طول تاریخ داشته رو بیان کنه! کتاب سعی می کنه تعریفی ساده شده و قالبی از اومانیسم نده و در واقع بیان می کنه که این کلمه در طول تاریخ همیشه به همین معنی امروزه نبوده و کاربرد های مختلف داشته! چند جمله زیبا از این کتاب:
"عکس ها هیچگاه دروع نمی گویند، شاید فقط به این دلیل دروغ نمی گویند که هرگز چیزی نمی گویند. همه چیز تفسیر است، و با اندکی کند و کاو می توان به قرائتی دیگر رسید."
"رادیکال بودن به معنی فهم ریشه ای چیزهاست؛ اما برای انسان ریشه خود انسان است. کارل مارکس"
"هر انسانی نمونه خاصی از یک مفهوم عام، یعنی مفهوم انسان است. در آراء کانت، این عامیت تا آنجا پیش می رود که انسان وحشی جنگل ها، انسان در وضع طبیعی و بورژواها همگی در یک تعریف واحد می گنجند، و صفات بنیادین یکسان دارند...جوهر انسان مقدم بر این وجود تاریخی است که ما در تجربه خود با آن رویاروی می شویم."
اومانیسم؛ نویسنده: تونی دیویس؛ مترجم: عباس مخبر
پ.ب.ن: فرق ما و اونا در همین چیزاست، همینه که ما هی در جا می زنیم و اونا روز به روز پیشرفت می کنن، چون اونا از بچگی یاد می گیرن که در این دنیای مادی شکست وجود نداره، ناامیدی معنا نداره؛ اما ما تا یه شکست می خوریم به جایی این که بفهمیم مشکل کجا بوده، میگیم خوب خدا نخواست....

جنسیت گمشده

"جنسیت گمشده" رو میشه از چندین جهت بررسی کرد. بنظرم فرخنده آقایی دغدغه ادبی در این داستان نداره و بیشتر به تابو شکنی فکر می کنه و شاید صرفا بیان مشکل گروه اندکی از مردم!
داستان پسری ترانسکسوال که می خواد عمل کنه و زن بشه و شرح مشکلات او با خانواده و جامعه پیرامون. اما من با این داستان مشکل دارم، دغدغه داستان و هدف غاییش اینه که پسره عمل کنه و زن بشه و همه چی به خیر و خوشی حل بشه و انگار چیزی نبوده و یا همون حذف کردن صورت مساله، مثل صادر کردن فتوی مبنی بر اینکه این عمل شرعیه و صادر کردن مجوز براش! همه این تلاش ها فقط برای اینه که ما میل جنسی رو دو قطبی معرفی کردیم، مرد باید به زن تمایل داشته باشه و زن هم به مرد، و جز این یعنی اون مرد و یا زن مشکل دارن و باید بنحوی مشکل اونا رو حل کرد اگر مشکلشون حل نشد باید از جامعه طردشون کرد.
من فکر نمی کنم این جنسیت، جنسیت گمشده ای باشه که فقط با تطبیقش با یکی از جنسیت هایی که عامه قبولش دارن، مشکلش حل بشه، شاید مشکل در طرز تفکر ما باشه!
پ.ن1: آدمی که جنسش شریفی نیست، هر کاریش بکنین شریفی نمیشه، همه روزهای هفته رو هم درس بخونم، دیگه جمعه ها واسه خودمه؛ واسه فیلم دیدن و رمان خوندن و بیرون رفتن و از این حرف ها... شدیدن حس می کنم هویت سازمانی من تو دانشگاه نفت شکل گرفته و احساس تعلق خاطر بیشتری به دانشگاه نفت و لوگوی وزارت نفت دارم!
پ.ن2: در مورد فیلمی که دیدم چیزی نمی نویسم چون فقط زرد بود، به چند تا فیلم خوب و مرکز خرید خوب معرفی کنید دیگه...

دزيره

"تاريخ دنيا از مجموع سرنوشتهای همه مردم تشکيل می شود.فقط آنهایی که فرمانها را امضا می کنند يا آنهايی که می دانند توپها را کجا قرار بدهند و چطور خالی کنند تاريخ دنيا را به وجود نمی آورندوبه نظر من سايرين ،يعنی آنهايی که سر خود را پای گيوتين از دست می دهند يا آنهايی که گلوله توپها برسرشان می ريزد و به طور کلی همه مردان و زنانی که زندگی می کنند،اميدوارند و می ميرند تاريخ دنيا را به وجود می آورند."
"حقوق بشر ملغی نمی شود.شايد مخفیانه يا آشکارا آن را زيرپا بگذارند اما کسانی که حقوق بشر را لگد مال کنند ،کسانی که حق آزاد ی و برابری را از برادران خود سلب کنند،مرتکب بزرگترين جنايت تاريخ می شوند و هيچکس برای آمرزش روحشان دعا نخواهد خواند."
يكي از با شكوه ترين رمان هايي كه خوندم بدون شك دزيره هست، داستان دختركي جوان كه 2 مرد تاريخ ساز عاشق او مي شوند، ابتدا مرد تاريخ ساز جنگجو و سپس مرد تاريخ ساز صلح طلب، پادشاه فرانسه و پادشاه سوئد، ناپلئون بناپارت و ژان باتيست! آن ماری سلينکو در وراي اين داستان عشقي بسيار زيبا قسمت هايي از تاريخ اروپا رو ورق مي زنه، داستان انقلاب شكوهمند ولي خونين فرانسه و ناپلئون ديكتاتور نابغه به زيبايي در اين داستان بيان شده. اگه هنوز نخونديش بخونين، از جمله جمله اين رمان لذت مي برين!
پ.ن: نكته جالب در مورد اين كتاب اينه كه آن ماری سلينکو نويسنده سوئدي كتاب اولين بار كتاب رو بصورت زير نويس در يه مجله سوئدي چاپ كرد!

دستم به داد دهنم نمي رسد!

چند روز پيش كه تهران بودم سر ميدون امام حسين يهو يكي جلوم رو گرفت كه "آقا شما كتاب مي خوني؟" اولش جا خوردم و يه كم هم ترسيدم و فورا جواب دادم "نه!" مي خواستم به راه خودم ادامه بدم كه دوباره برگشت گفت "ولي به قيافتون مي خوره كتابخون باشين!!!" قيافه من به همه چيزي تا حالا خورده بود الا كتاب خوني كه اين آقا اين وجه از قيافه منو هم كشف كرد. اون استرس و شوكه شدن اوليه ديگه تموم شده بود، بهش گفتم " امرتون!" يه كتابي از تو كيفش در آورد و گفت" من محمد سوري هستم و اين كتاب شعر رو نوشتم، دوست دارم شما هم بخونين و بعدا نظرتون رو با ايميل برام بفرستين" منم كتاب رو از دستش گرفتم و يه كم ورق زدم و گفتم چشم، حتما نظرم رو براتون ميل مي كنم، خداحافظي كردم كه برم كه گفت" ببخشيد ولي ميشه 1200 تومان" و تازه اينجا بود كه دوزاريم افتاد كه اين بدبخت كتابش فروش نرفته، ناشر بهش پس داده و خودش داره اينجوري مي فروشه! فكر كردم شايد اين بلا يه روز سر خودم بياد، 1200 تومان كه چيزي نيست!
اسم اين مجموعه شعر هست " دستم به داد دهنم نمي رسد" شعرهاش اونقدر ها چنگي به دل نمي زنه، مهمترين شعر اين مجموعه كه اسم كتاب هم از اون برداشته شده اينه:
دندانم درد مي كند
و از جويدن اين همه شعر بيزارم
دستم به داد دهنم نمي رسد
و از خطوط بي خيال اين صفحه مي ترسم
نگاه كن!
شهر پر است از دندان هاي فاسد

اين جا مي تونين وبلاگ اين آقا رو ببينين!

مردی که از هوا می آمد

قبلا هم از جعفر مدرس صادقی خونده بودم، "دوازده داستان" مجموعه ای از داستان های کوتاه بود که مثل همیشه نثر ساده و روونش و شیوه داستان سراییش رو دوست داشتم. پیش از این "گاوخونی" رو خونده بودم که بنظرم یه شاهکار بود. لذت خوندن سطر سطر "گاوخونی" رو بعد از چند سال فراموش نمی کنم. اما "دوازده داستان" در یه فضای دیگه سیر می کنه. داستان هاش فراز و فرود خاصی ندارن. 2 تا از داستان هاش بدجوری به دلم نشست. "مردی که از هوا می آمد" داستان مردی بود که در هپروت زندگی می کرد و "شازده خانم" داستان زندگی دخترکی که عاشق میشه ولی با عشقش ازدواج نمی کنه. جعفر مدرس صادقی نویسنده قابل احترامیه!
دکتر ناصر الدین صاحب زمانی در کتاب "آنسوی چهره ها" به روانکاوی و روانشناسی موضوعات اجتماعی می پردازه. موضوعات اجتماعی-انسانی از قبیل روسپیگری، خودکشی، بزهکاری، بی سوادی، عشق، افسردگی، خیانت و ... رو از دیدگاهی متفاوت از علوم اجتماعی بیان می کنه و سغی در ارایه راهکار برای اونا داره. این کتاب از روی مجموعه سخنرانی های دکتر صاحب زمانی در سال های 41 و 42 نوشته شده و بدی این کتاب هم همینه که به معضلات اساسی این چند ساله نمی پردازه! با این حال توصیه می کنم اگه این کتاب پیدا کردین حتما بخونین.

اخلاق خدایان

"اخلاق خدایان" شامل 8 مقاله هستش. دکتر عبدالکریم سروش در این مقاله ها کوشیده که تا آزادی را برتر از عدالت نشان بده و در واقع او معتقده در سایه آزادی، عدالت نیز دست یافتنیه.

1-"اخلاق خدایان: اخلاق برتر وجود ندارد." در این مقاله دکتر بیان می کنه که بالاترین مصلحت، اونه که هیچ مصلحت اعلایی اخلاق را در کام خود فرو نبره و همه مصالح تابع احکام اخلاقی باشن و هر عمل غیر اخلاقی (شکنجه، عوام فریبی، دروغ پردازی و...) رو به نام عدل و یا حفظ عفت اجتماعی، نباید اخلاقی نامید.

2-"معیشت و فضیلت" این مقاله به نقد زندگی صوفیانه و زاهدانه و زندگی در تنگنا می پردازه و جهل رو نتیجه فقر و توسعه و ثروت رو لازمه زندگی بشر می دانه. "بزرگترین دیکتاتوری، دیکتاتوری فقر و جهل است." بنظر دکتر سروش پرواز روح در فضای معنا در جوامع توسعه یافته و ثروتمند محتمل تره.

3-"آزادی چون روش" در این مقاله ابتدا معانی و کاربردهای مختلف آزادی بیان شده و سپس کاربرد و مفهوم نویی از آزادی بیان میشه. آزادی علاوه بر اینکه حقی برای شهروندان جامعه هست بنظر دکتر سروش روشی موفق برای حکمرانی حاکمان نیز هست. حاکمان برای حکومت کردن نیاز به شناخت مردم دارن و جز در سایه آزادی باطن مردم شناسایی نمیشه. آزادی عامل فحشاء نیست بلکه آشکار کننده فحشاست .

4-"رهایی از یقین و یقین به رهایی" با اشاره به 3 ضلع لیبرالیسم(اقتصادی، سیاسی، معرفتی) به مدح و ستایش لیبرالیسم می پردازه. جامعه دینی جامعه ایه که به یقین رسیده درحالیکه لیبرالیسم رهایی از یقینه. دکتر سروش دین حکومتی را مذموم می شمره و آن رو غل و زنجیری بر پاهای محققین و معرفت اندیشان می دونه.

5- "اصناف دین ورزی" دین ورزی به 3 گونه تقسیم میشه. 1- مصلحت اندیش 2-معرفت اندیش 3-تجربت اندیش. دین ورزی مصلح اندیش دینی برای عامه مردمه که ثبات فلج گونه داره. دین ورزی معرفت اندیش دینی بی ثبات و سیال که از چندین منبع تغذیه میشه. دین ورزی تجربت اندیش، دین ورزی عشقی، کشفی، یقینی و فردیه. خدا در دین مصلت اندیش یک سلطان، در دین معرفت اندیش یک راز و در دین تجربت اندیش یک معشوقه .

6-"ایمان و امید" دکتر مساله کم شدن دیندارن در قرن اخیر رو متوجه دین ورزان مصلحت اندیش می دونه و اعتقاد داره که دین ورزی معرفت اندیش بسط و توسعه نیز یافته.

7-"ذهنیت مشوش، هویت مشوش" هویت آشفته ایرانیان متاثر از ذهنیت مشوش ایرانیه. عدم تعادل فرهنگی سبب ساز ذهنیت مشوش ایرانیان شده. تعادل فرهنگی در جامعه در گرو تعادل قوای حیرت و قوای دقته. این توازن زمان زیادیه که در فرهنگ ایرانی- اسلامی ما بر اثر غلبه قوای حیرت (شعر، تصوف،...) بهم خورده. کمک گرفتن از قوای دقت (علم،منطق، فلسفه،...) می تونه این هویت مشوش رو سامان بده.

8-"عدالت و قانون" در این مقاله دکتر عبدالکریم سروش می کوشه تفاوت های حکم فقهی و قانون اجتماعی رو بیان کنه. قانون اجتماعی برخواسته از اراده مردمه بنابراین حکم فقهی منزلت قانون اجتماعی رو نداره.

زوال اندیشه سیاسی در ایران

به دلایل مختلفی چند روزی نتونستم بنویسم، اما خوب حالا برگشتم و باز هم مثل قبل خواهم نوشت. از این به بعد می خوام کتاب هایی رو هم که میخونم اینجا معرفی کنم شاید به درد کسی بخوره. آخرین کتابی که خوندم و هنوز هم تحت تاثیر اون هستم اینه:زوال اندیشه سیاسی در ایران نوشته سید جواد طباطباییاین کتاب فکر کنم برای اولین بار هست که سیر تحولات تاریخی اندیشه در ایران پس از اسلام رو بررسی می کنه. طباطبایی در فصل های ابتدایی کتاب به بررسی فلسفه سیاسی در یونان می پردازه و نقش و جایگاه خرد و اندیشه را در اون ستایش می کنه. این کتاب تاریخ اندیشه پس از اسلام در ایران رو به دو مرحله قبل از خواجه نصیرالدین طوسی و بعد از اون تقسیم می کنه و مرحله اول رو چون جایگاه خرد و اندیشه در اون بیشتر از جایگاه شریعت و صوفی گری و عرفان هست اوج فلسفه سیاسی در ایران معرفی می کنه. اما مرحله دوم رو بعلت حضور عرفان و صوفی گری و پررنگ شدن شریعت و کمتر شدن جایگاه اندیشه ناب، مرحله زوال اندیشه سیاسی در ایران معرفی می کنه. طباطبایی در این کتاب 400 صفحه ای فهرست وار به بررسی فکری فیلسوفان مختلف می پردازه و اون ها رو با فیلسوفان یونانی مورد قیاس قرار میده. از نکته های برجسته این کتاب انتقاد بی باکانه از صوفی گری و عرفان در اندیشه و ادب ایرانیه که حتی مولانا و سعدی هم از زبان تند و تیز طباطبایی مصون نمی مونن. کتاب با اینکه متن تقریبا سنگینی داره ولی بسیار برای من جذاب بوده و خوندنی. این کتاب طبع انتقاد کردن رو در آدم بالا میبره.

ما چگونه ما شديم!

«صادق زیبا کلام» اگر آن اخلاق خاص و افکار مخصوص به خود را نداشت و بر اعتقاداتش راسخ نبود و آنها را به قیمت روز می فروخت، امروز شاید به جایی می رسید که بسیاری دیگر از روشنفکران و اندیشمندان رسیده اند: قدرت!!!
«ما چگونه ما شدیم؟» اثر جاودانه صادق «زیباکلام» تا کنون بارها تجدید چاپ شده و بسیاری نیز خط به خط آن را خوانده اند. عصاره کلام «زیباکلام» در این نوشتار این بوده که «ما تا به کی می خواهیم ضعف ها و مشکلات و نابسامانی ها و عقب ماندگی هایمان را بر گردن دیگران بیندازیم و با مقصر نمودن آنها، چشم بر روی واقعیات آنچه بوده ایم، ببندیم؟»
در واقع از این کلام «زیباکلام» می توان استدلال کرد که بسیاری بر این اعتقاد راسخند که جامعه ما که در پارادایم سیاسی اش، نه هرگز خطایی مرتکب شده و نه اشتباهی نموده، بلکه خطاها و اشتباهات و معضلات از ناحیه دیگران (خارجی ها و استعمار و غربی ها و استکبار و امپریالیسم و سرمایه داری) می باشد، طرح اینکه ما در ما شدنمان چه نقشی داشته ایم، برایشان کمی سخت و سخیف بیاید.
به هر روی خواندن این کتاب که می تواند راهنمای جالبی باشد برای فهمیدن بسیاری از مسائل در تاریخ معاصر و تاریخ گذشته ایران، چراغ چند سوال عمده را در ذهن خواننده روشن می سازد. سوال هایی نظیر اینکه چرا آن همه ضعف و انحطاط و عقب ماندگی در جامعه ایران به وجود آمده بود؟ و یا اینکه اگر ایران کشوری ضعیف و عقب مانده نبود، آیا استعمار می توانست در آن نفوذ کرده و مصیبت های تازه تری برای آن به وجود آورد؟ و سوال دیگر اینکه چگونه اروپاییان آن همه توانمند گشته و پیشرفت نموده بودند در حالی که ایران عصر قاجار، آن قدر ضعیف و زبون و عقب مانده بود؟ و همچنین سوال دیگری که آیا اروپاییان همواره در طول تاریخ توانمند بوده اند و ایرانیان ضعیف و ناتوان؟ و... می تواند پلی باشد برای فهمیدن اینکه ما شدن ما به چه دلیلی رخ داد و نه اینکه ما کردن ما از سوی غربیان و هر آنچه اسمش را بگذارید انجام گرفت.