موسیقی زبان اعتراض

استاد محمد رضا شجریان: موسیقی در هر سرزمینی پیام آن سرزمین است. سروش سرزمین و سروش مردمش است. این سروشها هم بستگی به اتفاقاتی دارد که در آن سرزمین می‌افتد و موسیقی تابع شرایط زندگی و روحیه‌ی مردمش است. چون هنرمند میان مردمش زندگی می‌کند و تابع آن شرایط است و آن موسیقی که از دل آن می‌آید بیرون پیام‌آور خواسته‌ها و نیازهای مردم است و موقعیت مردم را دارد. موسیقی‌ای که در ایران در طول سالیان بوده است همیشه تحت تاثیر فشارها و محدودیت‌ها و ستم‌ها و استبداد حکما بوده است. این موسیقی همیشه زبان اعتراض مردم بوده، زبان گله‌ و شکایت این اتفاقات بوده است و ما نمی‌توانیم بیرون از این منطقه باشیم. مثل این می‌ماند که یک نقاش قلم مو را که برمی‌دارد با رنگ و قلم مو آنچه را در درونش هست بر تابلو می‌آورد. اگر تابلویی شاد می‌کشد یا غمناک و یا هر تابلویی که می‌کشد، قلم مو و رنگ آنجا کاره‌ای نیستند، آنها فقط ابزار دست نقاش‌اند. نت‌ها و گامها و جمله‌بندی‌ها در دست ما تابع آن روحیات و حال و هوای درونی ما است. حال و هوای درونی ما حال و هوای درونی جامعه و محیط ما است. موسیقی‌ای که امروز در میان جوانان ما الان خیلی مشتاق پیدا کرده است، به‌علت فشاری‌ست که روی جوانها هست، محدودیت‌هایی که روی جوانها می‌شود، توهینی‌ست که به آنها می‌شود و مشکلات دیگری که الان جوانها دارند. این موسیقی بازگوکننده‌ی این اتفاقات است و شاید بشود گفت نوعی دلجویی‌ست که آدم از مردمش می‌کند با بازگوکردن این اتفاقات. ولی ممکن است برای جوانهای خارج از کشور خیلی این موسیقی خوشایند نباشد، چون جوانی که در خارج از کشور زندگی می‌کند مثل جوانی که در ایران هست، توهینی به او نمی‌شود، فشار رویش نیست و حتا به لباس‌پوشیدنش دیگر کاری ندارند. آنجا به لباس‌پوشیدنش کار دارند، آنجا به هر چیزش کار دارند و هیچی ندارد. این است که آن موسیقی‌ای که مال آن جوان است برای جوان خارج از کشور خوشایند نیست.

گفتگوی دویچه وله با استاد شجریان را اینجا بخوانید.

خسرو آواز ايران در تهران مي خواند

پدر 65 ساله و پسر 30 ساله است. آن ها، با هم يا در پي هم مي خوانند. آنجا که با هم مي خوانند، صداشان چنان يکي مي شود که بعضي وقت ها نمي تواني تشخيص دهي که دو نفرند. آنجا که پس از يکديگر مي خوانند، پسر، روزگار جواني پدر را تداعي مي کند: محمد رضا شجريان و همايون شجريان. استاد آواز سنتي ايراني، جايگاه رفيع خود را، قدم به قدم به پسر مي سپارد. همايون شجريان، فرزند خلف محمد رضا، بي ترديد، در آينده بر همان سکوئي خواهد ايستاد که امروز پدرش بر آن ايستاده است. او، يک رونوشت برابر با اصل است.موسيقي سنتي ايراني، بازتاب فراز و فرودي است که ملت ايران، در تاريخ چندهزار ساله خود از سر گذرانده است: اسارت هاي طولاني و آزادي هاي کوتاه. رنج هاي بي شمار و شادي هاي اندک. چنين است که وقتي آواز و تحرير ايراني را مي شنوي، رنج ها و دريغ هايت را مرور مي کني و وقتي تصنيف ها را مي شنوي، مي خواهي به پا خيزي، پوست بياندازي و شوري برافکني. موسيقي سنتي ايراني چنين است: در خود شدن و از خود بر آمدن. به عمق رفتن و با کوله باري سنگين از تلخکامي از خود بر آمدن، اما دوباره پاي کوبيدن و به آينده اميد بستن. از تاريکي ها سر برکشيدن، پلک برهم زدن و دوباره به نور خيره شدن.و محمد رضا شجريان، استاد وصف اين حال است. حالا، در کنار همايون سي ساله اش، با همراهي تار نرم حسين عليزاده و کمانچه گرم کيهان کلهر.
صداي‎ استاد محمد رضـا شجـريـان ۸تا ۱۲ آذر در تالار بزرگ‎ ايـران‎ طنين‎ انداز مي‎ شود. حسين‎‎ عليزاده‎‎‎ به عنوان نوازنده تـار , كيهان‎‎ كلهر به‎‎‎ عنوان نوازنده كمانچـه و همايون‎‎‎ شجريان به‎‎ عنوان نوازنده تنبـك‎ در اين‎‎ كنسرت‎ استاد محمد رضا شجـريـان را همـراهـي‎ مي‎كنند. همايون‎‎ شجريان علاوه‎ بر نوازنـدگـي‎ , هچون‎ گذشته‎ پدر را در اواز نيـز همـراهـي‎ مي‎كند .